Limanowa.idn.org.pl
Praca
II.
Gdy rencista (emeryt) dorabia
Podstawa
prawna: Ustawa z dn. 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.;
ostatnia zmiana: Dz. U. z 2000 r., Nr 9, poz. 118).
Większość
rencistów i emerytów nie może osiągać dodatkowych przychodów bez
negatywnych konsekwencji dla swoich świadczeń. Inaczej mówiąc, jeżeli
zarabiają oni więcej niż dopuszcza ją pewne limity, ich renty lub emerytury
ulegają zmniejszeniu lub zawieszeniu.
Przedstawione
poniżej informacje: dotyczą zasad zawieszania / zmniejszania wysokości rent i
emerytur obowiązujących od dn. 1 stycznia 1999 r. Dotyczą rencistów oraz
emerytów ZUS i KRUS, a także funkcjonariuszy Policji, UOP, Straży Granicznej,
Państwowej Służby Pożarnej i Służby Więziennej (nie dotyczą: inwalidów
wojennych i wojskowych oraz osób pobierających świadczenia z tytułu wypadku
przy pracy).
Kto
może dorabiać bez ograniczeń?
Zgodnie z przepisami, obowiązującymi od dnia 1 stycznia 1999 roku, bez
ograniczeń mogą dorabiać emeryci, którzy ukończyli 60 lat (kobiety) lub 65
lat (mężczyźni). Dotyczy to emerytów, zarówno ze starego, jak i nowe
systemu emerytalnego.
Bez
ograniczeń nie mogą dorabiać:
-
emeryci, którzy nie osiągnęli ustawowego wieku emerytalnego
(odpowiednio 60 lub 65 lat),
-
renciści, których zarobki (bez względu na wiek) mogą mieć wpływ na
zawieszenie / zmniejszenie renty.
Co
powoduje zmniejszenie lub zwiększenie renty (emerytury)?
Są
to następujące przychody:
-
przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi
ubezpieczenia społecznego (tzn. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
prowadzenia pozarolniczej działalności, działalności wykonywanej za granicą),
-
przychód (uposażenie) z tytułu czynnej służby wojskowej w WP (lub
okresy jej równorzędne albo okresy zastępczej służby wojskowej) oraz służby
w: Policji (Milicji Obywatelskiej), UOP, Straży Granicznej, Służbie Więziennej,
Państwowej Straży Pożarnej.
Do
przychodu wlicza się także pobrane przez nas świadczenia: zasiłek chorobowy,
macierzyński i opiekuńczy; wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy (wypłacane
na podstawie Kodeksu pracy); świadczenie rehabilitacyjne i wyrównawcze; zasiłek
i dodatek wyrównawczy.
Do
przychodu nie wlicza się honorariów z tytułu działalności twórczej i
artystycznej.
Uwaga:
Od 1 lipca 2000 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 109, poz. 118) osoba, która pracowała
u danego pracodawcy, a następnie, uzyskawszy uprawnienia emerytalne, kontynuuje
pracę u tego samego pracodawcy, musi liczyć się z tym, że jego emerytura
ulegnie zawieszeniu bez względu na jej wysokość.
W
sytuacji, gdy pracodawca lub pracujący emeryt rozwiąże stosunek pracy to
ponowne zatrudnienie u tego samego lub innego pracodawcy spowoduje:
-
zmniejszenie emerytury przy dochodzie z pracy w wysokości od 70% do
130% przeciętnego wynagrodzenia,
-
zawieszeniem w przypadku osiągania przez emeryta wyższego dochodu
(patrz niżej).
Chodzi
o równe możliwości dla pracownika i pracodawcy. Pierwszy musi rozstrzygnąć:
praca lub emerytura. Drugi ma wybór między zatrudnieniem byłego
pracownika-emeryta a zapewnieniem pracy absolwentowi lub bezrobotnemu.
Kiedy
renta (emerytura) jest zmniejszana - zawieszana?
I.
Rencista (emeryt) może zarobić bez negatywnych konsekwencji dla swojego świadczenia
do 70% przeciętnego wynagrodzenia. Dla przychodów osiąganych od 1 marca 2001
r. kwota ta wynosi: 1436,30 zł.
II.
Jeżeli dochody rencisty (emeryta) są większe niż: 70% przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia za poprzedni kwartał - czyli 1436,30 zł (kwota ze składkami na
ubezpieczenia), a mniejsze niż 130% przeciętnego wynagrodzenia - czyli 2667,30
zł (kwota ze składkami na ubezpieczenia), jego renta / emerytura ulega
zmniejszeniu. Świadczenie jest zmniejszane o kwotę przekroczenia - maksymalne
zmniejszenie (wszystkie podane poniżej kwoty maksymalnych zmniejszeń obowiązują
od 1 marca 2001 do 1 czerwca 2001 r.) wynosi:
III.
Z chwilą, gdy nasze przychody są wyższe niż 130% przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia, czyli zarabiamy więcej niż 2667,30 zł (kwota ze składkami na
ubezpieczenia), renta / emerytura ulega zawieszeniu na czas uzyskiwania takich
przychodów.
O tym, czy tracimy
prawo do renty (emerytury) decydują zarobki z całego roku. ZUS ustala wtedy
kwoty graniczne 70% i 130% dla całego roku i stosuje podobną procedurę, jak w
odniesieniu do miesiąca. Kwoty graniczne przychodu dla mijającego roku
kalendarzowego ogłasza Prezes ZUS w "Monitorze Polskim" w terminie do
dnia 14 listopada każdego roku.
Kwoty
granicznego rocznego przychodu w 2000 r. wyniosły:
-
70% przeciętnego rocznego wynagrodzenia - 15.483,20 zł
-
130% przeciętnego rocznego wynagrodzenia - 28.753,80 zł
Jak
jest ustalany przychód?
a)
Rencista (emeryt) powinien niezwłocznie powiadomić organ rentowy o podjęciu
pracy lub działalności zarobkowej. O wysokości wynagrodzenia informuje ZUS
pracodawca.
b)
Na podstawie danych określających kwotę osiągniętego przychodu w
ubiegłym roku kalendarzowym ZUS ustala, czy przychód emeryta i rencisty
uzasadnia wypłatę świadczeń w pełnej wysokości, ich zmniejszenie lub
zawieszenie.
Jeżeli zarobki przewyższyły
kwotę graniczną, to organ rentowy powinien poinformować o możliwości uniknięcia
zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Należy wówczas przekazać na
FUS (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) kwotę równą temu przekroczeniu,
pomniejszoną o pobraną zaliczkę na podatek dochodowy.
Ważne!
W przypadku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, można skorzystać z ulgi
podatkowej. Jeżeli wpłaty dokonano przed końcem roku podatkowego, to zwroty
te w kwotach uwzględniających podatek dochodowy (jeżeli nie zostały
zwrócone przez organ rentowy), można odliczyć od dochodu przed opodatkowaniem
(Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176z późn. zm.).
Ustawa
o pomocy społecznej z dn. 29 listopada 1990 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz.
414 z późn. zm., ostatnia zmiana: Dz. U. z 2000 r., Nr 12, poz. 136)
Osoba
niepełnosprawna, która otrzymuje rentę socjalną może bez uszczerbku osiągać
wynagrodzenie z tytułu pracy w kwocie nie przekraczającej wysokości renty
socjalnej. Jeżeli w danym miesiącu osiągnie dochód wyższy, nie przysługuje
jej za ten okres renta socjalna.
Przypomnienie:
Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do
pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia,
niezależnie od dochodu (poza dochodem z tytułu pracy przewyższającym wysokość
renty socjalnej). Przysługuje ona także, gdy inwalidztwo powstało w trakcie
nauki w szkole ponadpodstawowej lub wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia,
a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Za:
„Poznaj swoje prawa – Praca”
Stan prawny na dzień 1 czerwca 2000 r.
Ostatnia
modyfikacja:
maj, 2003
romans@idn.org.pl
